Chính sách nhập cư Hoa Kỳ ngày càng được siết chặt, vấn đề trục xuất (Removal/Deportation) trở thành mối quan tâm lớn của cộng đồng người Việt tại Mỹ. Không ít trường hợp do thiếu hiểu biết pháp luật, chủ quan trong tình trạng cư trú hoặc vướng vi phạm hình sự mà phải đối diện với lệnh trục xuất và lệnh cấm nhập cảnh nhiều năm.

Hãy cùng Văn phòng di trú Thiên Nhật Hoàng phân tích rõ các nguyên nhân, hậu quả và hướng xử lý hợp pháp khi bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ.

Trục xuất khỏi Hoa Kỳ là gì?

Trục xuất (Removal) là một thủ tục tố tụng theo luật di trú Hoa Kỳ, trong đó Chính phủ Hoa Kỳ yêu cầu một người không phải công dân rời khỏi lãnh thổ Mỹ sau khi có phán quyết chính thức từ Thẩm phán Di trú.

Quy trình này bắt đầu khi cơ quan thực thi di trú xác định một cá nhân vi phạm luật nhập cư hoặc thuộc diện có thể bị trục xuất theo Đạo luật Di trú và Quốc tịch (INA).

Cơ quan có thẩm quyền bắt giữ và thi hành lệnh trục xuất là Immigration and Customs Enforcement (ICE). Hồ sơ sẽ được đưa ra xét xử tại Tòa Di trú thuộc hệ thống của Executive Office for Immigration Review (EOIR), nơi Thẩm phán Di trú xem xét căn cứ pháp lý, quyền bào chữa và các biện pháp bảo vệ mà đương sự có thể yêu cầu.

Chỉ khi có quyết định cuối cùng từ Tòa Di trú, lệnh trục xuất mới được thi hành, trừ một số trường hợp đặc biệt theo quy định của luật liên bang.

Những ai có nguy cơ bị trục xuất theo luật di trú Hoa Kỳ?

Theo quy định của Luật Di trú và Quốc tịch (INA), bất kỳ người không phải là công dân Hoa Kỳ đều có thể bị đưa vào thủ tục trục xuất nếu thuộc một trong các căn cứ luật định. Điều này có nghĩa là không chỉ người nhập cảnh trái phép mới đối diện rủi ro pháp lý.

Các nhóm đối tượng thường gặp bao gồm:

– Người ở quá hạn visa (Overstay): Cá nhân nhập cảnh hợp pháp nhưng lưu trú vượt quá thời hạn được cấp trên visa (du lịch, du học, lao động…) có thể bị xem là vi phạm tình trạng cư trú và bị đưa vào thủ tục trục xuất.

– Người vi phạm điều kiện visa

Ví dụ:

• Làm việc khi không được phép
• Không duy trì tình trạng du học sinh toàn thời gian
• Thay đổi mục đích cư trú trái với loại visa được cấp

– Thường trú nhân có tiền án nghiêm trọng: Nhiều người sở hữu thẻ xanh cho rằng mình không thể bị trục xuất. Tuy nhiên, luật di trú quy định rõ: nếu thường trú nhân bị kết án các tội thuộc nhóm “aggravated felony” hoặc “crime involving moral turpitude”, họ có thể bị thu hồi quy chế thường trú và bị đưa ra Tòa Di trú.

–  Người bị từ chối đơn tị nạn: Nếu đơn xin tị nạn bị bác bỏ và không có căn cứ bảo vệ hợp pháp khác, đương sự có thể bị ban hành lệnh trục xuất.

– Người tái nhập cảnh sau khi từng bị trục xuất: Việc quay lại Hoa Kỳ khi chưa được phép hợp pháp (re-entry without authorization) là vi phạm nghiêm trọng, có thể dẫn đến lệnh trục xuất nhanh và cấm nhập cảnh dài hạn hoặc vĩnh viễn.

Nguyên nhân dẫn đến việc bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ

– Vi phạm luật di trú

• Đây là nguyên nhân thường gặp nhất, bao gồm:
• Ở lại quá hạn visa (Overstay)
• Làm việc trái phép
• Gian lận hồ sơ di trú
• Khai man thông tin trong quá trình xin visa/thẻ xanh
• Kết hôn giả

– Vi phạm hình sự

Các vi phạm hình sự có thể dẫn đến trục xuất bao gồm:

• Buôn bán hoặc tàng trữ ma túy
• Bạo lực gia đình
• Tội phạm liên quan đến gian lận
• Tội phạm sử dụng vũ khí
• Các tội bị xếp vào nhóm “aggravated felony”

– Lý do an ninh và gian lận

Các hành vi bị cho là đe dọa an ninh quốc gia hoặc gian dối trong hồ sơ nhập cư đều có thể trở thành căn cứ trục xuất và cấm nhập cảnh vĩnh viễn.

Hậu quả pháp lý khi bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ

Trục xuất không chỉ đơn thuần là buộc rời khỏi Hoa Kỳ. Sau khi có lệnh trục xuất chính thức từ Tòa Di trú, đương sự có thể phải đối diện với những hệ quả pháp lý kéo dài nhiều năm, thậm chí vĩnh viễn theo quy định của Đạo luật Di trú và Quốc tịch (INA).

• Lệnh cấm nhập cảnh 

Tùy vào thời gian cư trú bất hợp pháp và tính chất vi phạm, cá nhân bị trục xuất có thể bị áp dụng:

– Cấm nhập cảnh 3 năm: nếu đã ở quá hạn từ 180 ngày đến dưới 1 năm và rời Hoa Kỳ trước khi có thủ tục trục xuất hoàn tất.

– Cấm nhập cảnh 10 năm: nếu ở quá hạn từ 1 năm trở lên.

– Cấm nhập cảnh vĩnh viễn: trong các trường hợp nghiêm trọng như tái nhập cảnh trái phép sau khi đã bị trục xuất, hoặc vi phạm thuộc diện đặc biệt nghiêm trọng theo luật liên bang.

Lưu ý: Việc quay lại Hoa Kỳ khi chưa được chấp thuận hợp pháp sau khi bị trục xuất có thể dẫn đến truy cứu trách nhiệm hình sự, ngoài hậu quả di trú.

• Ảnh hưởng đến hồ sơ di trú trong tương lai

Lệnh trục xuất được lưu giữ trong hồ sơ di trú của đương sự và sẽ được xem xét trong mọi đơn xin quyền lợi sau này. Điều này có thể gây trở ngại khi:

– Xin visa không định cư (du lịch, công tác, du học)

– Xin định cư diện bảo lãnh gia đình

– Xin điều chỉnh tình trạng (Adjustment of Status)

– Xin nhập tịch Hoa Kỳ

Trong nhiều trường hợp, đương sự phải nộp đơn xin miễn trừ và chứng minh đủ điều kiện pháp lý thì mới có cơ hội được xem xét lại.

• Tác động đến gia đình và quyền lợi liên quan

Việc bị trục xuất có thể dẫn đến chia cắt gia đình, đặc biệt khi vợ/chồng hoặc con cái là công dân hoặc thường trú nhân Hoa Kỳ.

 Đương đơn cần làm gì khi nhận được lệnh trục xuất

Khi nhận được lệnh trục xuất (Removal Order) hoặc Thông báo ra hầu tòa (Notice to Appear – NTA), đương đơn cần hành động kịp thời và đúng quy trình theo luật di trú Hoa Kỳ. Việc chậm trễ hoặc bỏ qua các quyền tố tụng có thể làm mất cơ hội bảo vệ hợp pháp.

1. Xác định tình trạng của lệnh trục xuất

Khi nhận được lệnh trục xuất, Quý vị  cần làm rõ:

– Lệnh trục xuất đã có hiệu lực cuối cùng (Final Order of Removal) hay chưa?

– Còn thời hạn kháng cáo hay không?

Nếu Thẩm phán Di trú đã ban hành quyết định, đương đơn thường có 30 ngày để nộp đơn kháng cáo lên Hội đồng Kháng cáo Di trú thuộc Board of Immigration Appeals (BIA).

2. Tham khảo luật sư di trú ngay lập tức

Thủ tục trục xuất thuộc thẩm quyền của Tòa Di trú trong hệ thống Executive Office for Immigration Review (EOIR).

Quý vị nên tham vấn qua ý kiến với luật sư để:

– Đánh giá căn cứ pháp lý của lệnh trục xuất

– Xác định khả năng kháng cáo hoặc xin mở lại hồ sơ (Motion to Reopen / Motion to Reconsider)

– Kiểm tra khả năng xin miễn trừ hoặc biện pháp bảo vệ khác

Thời hạn tố tụng trong các hồ sơ trục xuất rất nghiêm ngặt, do đó việc tư vấn sớm là yếu tố then chốt.

3. Xem xét quyền kháng cáo hoặc xin mở lại hồ sơ

Tùy từng trường hợp, Quý vị có thể:

– Kháng cáo quyết định nếu cho rằng Tòa Di trú áp dụng sai luật hoặc đánh giá sai chứng cứ.

– Nộp đơn xin mở lại hồ sơ nếu có tình tiết mới, chứng cứ mới hoặc lý do chính đáng 

– Xin tạm hoãn thi hành lệnh trục xuất (Stay of Removal) trong khi chờ giải quyết.

4. Đánh giá các biện pháp bảo vệ hợp pháp

Ngay cả khi đang trong thủ tục trục xuất, đương đơn vẫn có thể đủ điều kiện cho một số hình thức bảo vệ như:

– Hủy bỏ trục xuất (Cancellation of Removal)

– Xin tị nạn hoặc các hình thức bảo vệ nhân đạo

– Xin miễn trừ căn cứ không được nhập cảnh

– Điều chỉnh tình trạng cư trú nếu đủ điều kiện

Mỗi biện pháp đều có yêu cầu pháp lý và tiêu chuẩn chứng minh riêng.

5. Tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ tố tụng

Đương đơn phải:

– Tham dự đầy đủ các phiên điều trần

– Cập nhật địa chỉ với tòa án

– Tuân thủ các yêu cầu của cơ quan thực thi di trú như Immigration and Customs Enforcement (ICE)

Việc không xuất hiện tại phiên tòa có thể dẫn đến lệnh trục xuất vắng mặt và làm giảm đáng kể cơ hội bảo vệ.

Kết luận:

Bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ là một vấn đề pháp lý nghiêm trọng, có thể ảnh hưởng lâu dài đến quyền cư trú, cơ hội xin visa trong tương lai và sự ổn định của cả gia đình. Theo quy định của Đạo luật Di trú và Quốc tịch (INA), mọi quyết định trục xuất đều dựa trên căn cứ pháp lý cụ thể, nhưng đồng thời người bị đưa vào thủ tục này vẫn có quyền được bảo vệ, kháng cáo và yêu cầu các biện pháp cứu xét phù hợp.

Văn phòng Di trú Thiên Nhật Hoàng khuyến nghị Quý vị chủ động tham vấn luật sư di trú ngay khi nhận được Thông báo ra hầu tòa (NTA) hoặc lệnh trục xuất, nhằm xây dựng chiến lược pháp lý phù hợp và bảo vệ tối đa quyền lợi hợp pháp tại Hoa Kỳ.