Bị trục xuất khỏi Mỹ là nỗi lo lớn đối với rất nhiều người Việt Nam, đặc biệt là những trường hợp từng sinh sống, làm việc hoặc có gia đình tại Mỹ. Không ít người cho rằng bị trục xuất đồng nghĩa với chấm dứt hoàn toàn cơ hội quay lại Mỹ, tuy nhiên trên thực tế, luật di trú Hoa Kỳ vẫn mở ra những con đường hợp pháp, nếu hồ sơ được đánh giá và xử lý đúng cách.

Nguyên nhân bị trục xuất khỏi Mỹ

Trục xuất (Removal/Deportation) là một quyết định hành chính hoặc tư pháp do cơ quan di trú Hoa Kỳ hoặc Tòa án Di trú ban hành, yêu cầu một cá nhân rời khỏi lãnh thổ Hoa Kỳ do vi phạm các quy định của Luật Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (Immigration and Nationality Act – INA).

Theo quy định pháp luật hiện hành, một cá nhân có thể bị trục xuất vì nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm nhưng không giới hạn ở các trường hợp sau:

– Ở quá thời hạn cho phép theo visa hoặc giấy phép nhập cảnh

– Lưu trú bất hợp pháp tại Hoa Kỳ

– Hồ sơ di trú bị từ chối và đương sự bị chuyển sang Tòa án Di trú để xem xét việc ban hành lệnh trục xuất

– Vi phạm các điều kiện của tình trạng lưu trú, chẳng hạn như làm việc không phép, không duy trì tình trạng hợp pháp

– Phạm tội hình sự, đặc biệt là các tội danh được Luật Di trú xếp vào diện có thể dẫn đến trục xuất

Không phải mọi trường hợp bị trục xuất đều phát sinh từ hành vi phạm tội hình sự. Trên thực tế, nhiều cá nhân bị trục xuất chỉ vì vi phạm quy định về tình trạng di trú, dù không có tiền án hay tiền sự theo luật hình sự Hoa Kỳ.

Bị trục xuất bị cấm nhập cảnh hoa kỳ trong bao lâu?

Theo quy định của Luật Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ (Immigration and Nationality Act – INA), khi một cá nhân bị ban hành án lệnh trục xuất (order of removal), người đó sẽ bị xếp vào diện không đủ điều kiện nhập cảnh Hoa Kỳ (inadmissible) trong một khoảng thời gian nhất định, tùy thuộc vào tính chất và tiền sử vi phạm của từng trường hợp cụ thể.

Cụ thể:

– Cấm nhập cảnh tối thiểu 10 năm đối với trường hợp bị trục xuất lần đầu

– Cấm nhập cảnh 20 năm nếu đương sự đã từng bị trục xuất, sau đó quay lại Hoa Kỳ trái phép và tiếp tục bị trục xuất lần nữa

– Cấm nhập cảnh vĩnh viễn trong các trường hợp liên quan đến tội hình sự nghiêm trọng, đặc biệt là những tội danh bị Luật Di trú xếp vào diện không được phép nhập cảnh

Thời hạn cấm nhập cảnh nêu trên không đồng nghĩa với việc đương sự hoàn toàn mất cơ hội quay trở lại Hoa Kỳ. Trong một số trường hợp nhất định, nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý và được cơ quan di trú có thẩm quyền chấp thuận, đương sự vẫn có thể xin phép tái nhập cảnh thông qua các thủ tục và mẫu đơn phù hợp theo quy định của pháp luật di trú Hoa Kỳ.

Phân biệt 2 trường hợp bị trục xuất

Trường hợp 1: Bị trục xuất nhưng không phát sinh trách nhiệm hình sự

Một cá nhân có thể bị trục xuất mà không liên quan đến bất kỳ hành vi phạm tội hình sự nào, bao gồm nhưng không giới hạn ở các tình huống sau:

– Lưu trú quá thời hạn cho phép theo visa

– Lưu trú bất hợp pháp tại Hoa Kỳ

– Hồ sơ di trú bị từ chối và đương sự bị chuyển sang Tòa án Di trú để xem xét ban hành lệnh trục xuất

Hậu quả:

– Đương sự bị cấm nhập cảnh Hoa Kỳ trong một khoảng thời gian nhất định theo luật, tùy trường hợp cụ thể.

– Không thuộc diện cấm nhập cảnh vĩnh viễn.

Trong trường hợp này, nếu đương sự có nhu cầu xin quay lại Hoa Kỳ trước khi thời hạn cấm kết thúc, mẫu đơn cần xem xét nộp là Form I-212 (Application for Permission to Reapply for Admission After Deportation or Removal – Đơn xin phép nộp lại hồ sơ sau khi bị trục xuất).

Trường hợp 2: Phạm tội hình sự 

Một số hành vi vi phạm hình sự có thể dẫn đến hệ quả di trú nghiêm trọng, trong đó phổ biến gồm:

– Gian dối hoặc khai man nhằm mục đích di trú

– Làm hoặc sử dụng giấy tờ giả

– Gian lận tài chính 

– Kết hôn giả nhằm mục đích gian lận luật di trú

– Các hành vi lừa đảo khác

Theo Luật Di trú Hoa Kỳ, các hành vi nêu trên có thể bị xếp vào nhóm Crime Involving Moral Turpitude (CIMT).

Hậu quả: 

– Đương sự bị xem là không đủ điều kiện nhập cảnh Hoa Kỳ (inadmissible) theo luật

– Không được cấp bất kỳ loại visa nào, trừ khi được cơ quan di trú có thẩm quyền chấp thuận miễn trừ (waiver)

Trong trường hợp này, nếu Quý vị có nhu cầu xin quay lại Hoa Kỳ, Quý vị bắt buộc phải xem xét việc nộp Form I-601(Application for Waiver of Grounds of Inadmissibility – Đơn xin miễn trừ các căn cứ không đủ điều kiện nhập cảnh), nhằm đề nghị cơ quan di trú có thẩm quyền xem xét miễn trừ các trở ngại pháp lý phát sinh từ tiền sử vi phạm trước đó theo quy định của Luật Di trú Hoa Kỳ.

Trường hợp phải nộp đồng thời form I-212 và form I-601

Trong thực tiễn xét duyệt hồ sơ di trú, nhiều trường hợp đương sự vừa có tiền án trong quá khứ, vừa đã bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ. Đây được xem là nhóm hồ sơ có mức độ phức tạp cao, do phát sinh đồng thời nhiều căn cứ không đủ điều kiện nhập cảnh theo Luật Di trú và Nhập tịch Hoa Kỳ.

Đối với các hồ sơ bảo lãnh theo diện vợ/chồng hoặc con là công dân Hoa Kỳ, quy trình pháp lý thường diễn ra như sau:

– Hồ sơ bảo lãnh vẫn được nộp và xét duyệt theo trình tự thông thường

– Khi hồ sơ được chuyển sang giai đoạn phỏng vấn tại Cơ quan Lãnh sự Hoa Kỳ

– Thông tin sinh trắc học (bao gồm dấu vân tay, dữ liệu nhận diện khuôn mặt và hồ sơ lưu trữ di trú) của đương sự sẽ được đối chiếu

Trường hợp cơ quan có thẩm quyền xác định đương sự đã từng bị trục xuất và có tiền sử phạm tội thuộc diện ảnh hưởng đến tư cách nhập cảnh đương sự sẽ được yêu cầu nộp đồng thời Form I-212 và Form I-601, tùy theo bản chất và mức độ vi phạm

Để có thể được xem xét cấp visa định cư, cả hai mẫu đơn Form I-212 và Form I-601 đều phải được cơ quan di trú có thẩm quyền chấp thuận. Việc một trong hai mẫu đơn được phê duyệt không đồng nghĩa với việc mẫu đơn còn lại sẽ đương nhiên được chấp thuận.

Thời gian xét duyệt 

Theo thực tiễn xét duyệt hiện nay, Form I-601 có thời gian xử lý kéo dài, do đây là loại hồ sơ yêu cầu đánh giá chuyên sâu về yếu tố nhân thân và hoàn cảnh gia đình.

Thời gian chờ trung bình có thể dao động từ 03 đến 05 năm, tùy thuộc vào từng thời điểm, khối lượng hồ sơ và tính chất cụ thể của từng trường hợp

Việc xin xét duyệt nhanh (expedite) chỉ được xem xét trong những trường hợp rất hạn chế và phải đáp ứng các tiêu chí đặc biệt nghiêm ngặt theo quy định của cơ quan di trú

Để một hồ sơ Form I-601 được xem xét chấp thuận, đương sự có nghĩa vụ chứng minh đầy đủ các yếu tố pháp lý, bao gồm nhưng không giới hạn ở:

– Sự hối cải thực sự đối với hành vi vi phạm trong quá khứ

– Sự khó khăn nghiêm trọng (extreme hardship) về tài chính, sức khỏe, tâm lý hoặc hoàn cảnh sống của người thân đủ điều kiện tại Hoa Kỳ, trong trường hợp đương sự không được phép quay trở lại

Cơ quan có thẩm quyền trực tiếp xét duyệt các mẫu đơn xin miễn trừ là USCIS.

Cơ quan Lãnh sự Hoa Kỳ chỉ xem xét việc cấp visa sau khi USCIS chấp thuận đầy đủ các đơn xin miễn trừ liên quan, theo đúng trình tự và thẩm quyền được pháp luật quy định.

Kết luận

Việc từng bị trục xuất khỏi Hoa Kỳ không đồng nghĩa với việc mất hoàn toàn quyền hoặc khả năng xin quay trở lại, tuy nhiên đây là nhóm hồ sơ có mức độ phức tạp cao, chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật di trú liên bang và đòi hỏi việc áp dụng đúng căn cứ pháp lý trong từng trường hợp cụ thể.